The Оқылымды түсінуді жақсартуға арналған «Тыңдау–Оқу–Талқылау» стратегиясы: тұжырымдамалық шолу–read–discuss strategy for improving reading comprehension: a conceptual review

Оқылымды түсіну – академиялық жетістік пен өмір бойы білім алудың негізін құрайтын сауаттылықтың маңызды құрамдас бөлігі. Дегенмен, ағылшын тілін шетел тілі (EFL) ретінде меңгеретін көптеген білім алушылар сөздік қорының шектеулілігі, бастапқы білімнің жеткіліксіздігі және оқылым стратегияларының тиімсіздігі салдарынан мәтінді түсінуде қиындықтарға тап болады. Бұл зерттеу оқылымды түсінуді дамытудағы Listen–Read–Discuss (LRD) («Тыңдау–Оқу–Талқылау») оқу стратегиясының рөлін түсіндіруге арналған теориялық-концептуалдық шолу болып табылады. Зерттеу барысында 2015–2025 жж. аралығында жетекші ғылыми дерекқорларда жарияланған еңбектерге баяндаушы әдеби шолу жүргізілді. Шолуда LRD стратегиясының оқыту тетіктерін түсіндіру мақсатында конструктивизм, схема теориясы, белсенді оқыту, әлеуметтік конструктивизм, ақпаратты өңдеу теориясы және метатану тұжырымдамалары қарастырылды. Нәтижелер LRD стратегиясының білім алушылардың бұрынғы білімдерін белсендіру, мағынаны саналы құрастыру, бірлескен талқылауды ұйымдастыру және метатанымдық рефлексияны дамыту арқылы оқылымды түсінуді жетілдіретінін көрсетті. Зерттеудің негізгі теориялық үлесі ретінде осы үдерістерді оқылымды түсіну нәтижелерімен байланыстыратын концептуалдық модель ұсынылды. Зерттеу қорытындысында LRD стратегиясы ағылшын тілін шетел тілі ретінде оқыту педагогикасын, оқу бағдарламаларын әзірлеуді және болашақтағы цифрлық сауаттылық технологияларын жетілдіруге ықпал ететін ғылыми негізделген оқыту моделі ретінде қарастырылады.

1. Gilakjani A.P., Sabouri N.B. How can students improve their reading comprehension skill? // Journal of Studies in Education. 2016. Vol. 6. No. 2. P. 229–240. DOI: 10.5296/jse.v6i2.9201

2. Akhmetova A., Imambayeva S., Csapó B. Assessing and validating young Kazakhstanis’ reading skills in English as a foreign language within classroom climate and student engagement // Indonesian Journal of Applied Linguistics. 2022. Vol. 12. No. 1. P. 71–84. DOI:10.17509/ijal.v12i2.37321

3. Abildina S., Sarsekeyeva Z., Mukhametzhanova A., Kopbalina K., Nurgaliyeva S. Enhancing reading literacy among elementary school learners in Kazakhstan: The application and effectiveness of modern teaching techniques // Journal of Infrastructure, Policy and Development. 2024. Vol. 8. No. 8. Art. 5905. DOI: 10.24294/jipd.v8i8.5905

4. Sulaiman S., Puspidalia Y.S., Susanty L., Lubis I.A., Yunidar, Talib J.A systematic review of LRD (Listen–Read–Discuss) strategy to teaching reading // Journal of Higher Education Theory and Practice. 2023. Vol. 23. No. 5. DOI: 10.33423/jhetp.v23i5.5927

5. Syafira N., Fauzia N. The implementation of Listen–Read–Discuss (LRD) strategy to improve students’ reading comprehension in recount text // Jоurnal Pendidikan dan Sastra Inggris. 2023. Vol. 3. No. 3. P. 149–160. DOI: 10.55606/jupensi.v3i3.2985

6. Syamsir N.F., Astri Z., Suhartina S., Noer F. Improving reading comprehension skill through Listen–Read–Discuss (LRD) learning strategy // Journal of Science and Education. 2021. Vol. 1. No. 2. P. 60–66. DOI: 10.56003/jse.v1i2.28

7. Snyder H. Literature review as a research methodology: An overview and guidelines // Journal of Business Research. 2019. Vol. 104. P. 333–339. DOI: 10.1016/j.jbusres.2019.07.039

8. Chigbu U.E., Atiku S.O., du Plessis C.C. The science of literature reviews: Searching, identifying, selecting, and synthesising // Publications. 2023. Vol. 11. No. 1. Art. 2. DOI: 10.3390/publications11010002

9. Hattan C., Alexander P.A., Lupo S.M. Leveraging what students know to make sense of texts: What the research says about prior knowledge activation // Review of Educational Research. 2024. Vol. 94. No. 1. P. 73–117. DOI: 10.3102/00346543221148478

10. Thomas J., Harden A. Methods for the thematic synthesis of qualitative research in systematic reviews // BMC Medical Research Methodology. 2008. Vol. 8. Art. 45. DOI: 10.1186/1471-2288-8-45

11. Saleem A., Kausar H., Deeba F. Social constructivism: A new paradigm in teaching and learning environment // Perennial Journal of History. 2021. Vol. 2. No. 2. P. 403–421. DOI: 10.52700/pjh.v2i2.86

12. Liu C., Lin Y., Lo F., Chang C.-Y., Lin H.-S. From readers to players: Exploring student engagement in a gamified metaverse and its effect on reading interest // Education and Information Technologies. 2025. Vol. 30. No. 1. P. 421–444. DOI: 10.1007/s10639-024-13068-1

13. Berkinbayeva G.O. Individual differences in language learning: temperament, cognitive styles and personalization of instruction // Eurasian Journal of Current Research in Psychology and Pedagogy. 2026. No. 1. P. 36–42. DOI: 10.46914/2959-3999-2026-1-1-36-42

14. Sun Y., Wang J., Dong Y., Zheng H., Yang J., Zhao Y., Dong W. The relationship between reading strategy and reading comprehension: A meta-analysis // Frontiers in Psychology. 2021. Vol. 12. Art. 635289. DOI: 10.3389/fpsyg.2021.635289

15. Peng P., Wang W., Filderman M.J., Zhang W., Lin L. The active ingredient in reading comprehension strategy intervention for struggling readers: A Bayesian network meta-analysis // Review of Educational Research. 2024. Vol. 94. No. 2. DOI: 10.3102/00346543231171345