Бұл мақала қазіргі қоғамдағы ең өзекті психологиялық құбылыстардың бірі болып саналатын эмо­ ционалдық күйзелу (эмоционалды «burnout») мәселесін қарастырады. Зерттеудің мақсаты – күйзелу синд­ ромының дамуына ықпал ететін жеке факторларды талдауға арналған теориялық және тәжірибелік зерттеулерді сараптау. Ақпарат көздері ретінде халықаралық деректер базалары (Scopus, PsycINFO), ғылыми жарияланымдармен алмасуға арналған академиялық әлеуметтік желілер (ResearchGate), сондай-ақ ашық қолжетімді электрондық жинақтар (Elibrary.ru, Frontiersin.org, Web of Science, Dissercat.com, Dslib.net, Rsl. ru және басқалары) пайдаланылды. Әдебиеттерге шолу күйзелудің көрініс табуына әсер ететін негізгі фак­ торлар топтарын жүйелеуге мүмкіндік берді: тұлғаның типологиялық ерекшеліктері, рөлдік және ұйым­ дастырушылық жағдайлар, мотивациялық бағдарлар, экзистенциалдық қырлар және жеке ресурстық әлеует. Талдау нәтижелері бұл факторлардың өзара байланыста екенін және қызметкерлердің психологиялық жағ­ дайын бірлесіп қалыптастыратынын көрсетті. Зерттеуде жеке ресурстарды нығайтуға және кәсіби ортада эмоционалдық күйзелудің алдын алу стратегияларын әзірлеуге бағытталған қосымша ғылыми ізденістердің қажеттілігіне ерекше назар аударылады. Алынған нәтижелер еңбек психологиясы, педагогика және кадрлық менеджмент салаларында қолданыс тауып, қолдау бағдарламаларын әзірлеуге және кәсіби төзімділікті арт­ тыруға негіз бола алады.

Бұл пилоттық зерттеу ересек адамдардың тұлғалық құндылықтары мен проэкологиялық мінез-құлқы ара­сындағы байланысты анықтауға бағытталған. Тақырыптың өзектілігі экологиялық мәселелердің адамды жауапты әрекетке итермелейтін психологиялық факторларды түсінуді талап етуімен айқындалады. Зерттеудің мақсаты – күнделікті өмірде экологиялық әдеттерді сақтауға дайындық қандай құндылықтармен байланысты екенін айқындау. Зерттеудің негізгі идеясы тұлғалық құндылықтар адамның мінез-құлқына әсер етуі мүмкін тұрақты ішкі бағдарлар болып табылатынында. Жұмыстың ғылыми маңыздылығы экологиялық мінезқұл­қының ықтимал предикторлары ретінде тұлғалық құндылықтардың рөлін нақтылаумен байланысты. Практикалық маңыздылығы – нәтижелерді экологиялық мәдениетті дамытуға бағытталған білім беру бағ­ дар­ламаларында және жобаларда қолдану мүмкіндігі. Зерттеу әдіснамасы онлайн-сауалнамадан тұрды. Ш. Шварцтың құндылықтар сауалнамасы және проэкологиялық мінез-құлқының бағалау шкалалары пайда­ ланылды. Мәліметтер корреляциялық талдау әдісімен өңделді. Нәтижелер универсализм, жауапкершілік және өзгелерге көмектесуге бағытталу сияқты жекелеген құндылықтардың экологиялық әрекеттермен статис­ тикалық тұрғыдан мәнді байланысы бар екенін көрсетті. Жасалған қорытындылар құндылықтық бағдарлар­ дың экологиялық жауапты мінез-құлықтың маңызды психологиялық негізі бола алатынын растайды.

Цифрлық нейропсихология дәстүрлі нейропсихологиялық принциптерді когнитивті бағалауды, диаг­ нос­тиканы және оңалтуды жақсарту үшін цифрлық технологиялармен біріктіретін қалыптасушы пәнаралық сала болып табылады. Бұл мақалада цифрлық құралдардың нейропсихологиялық практикадағы эволюциясы олардың дәстүрлі «қарындаш-қағаз» әдістерімен салыстырғандағы валидтілігі, сенімділігі және клиникалық пайдалылығын бағалай отырып қарастырылады. Компьютерлендірілген когнитивті тестілеуді, виртуалды шындыққа негізделген бағалауды, мобильді медициналық қосымшаларды және жасанды интеллектке негіз­ делген диагностикалық жүйелерді қоса алғанда, заманауи қолданыстар талданды. Цифрлық технологиялар­ ды интеграциялау үздіксіз мониторинг, жекелендірілген араласулар және нейропсихологиялық қызметтердің қолжетімділігін жақсарту үшін бұрын-соңды болмаған мүмкіндіктер ашады. Алайда стандарттау, дерек­ тердің қауіпсіздігі және мәдени бейімделген цифрлық құралдарға қатысты айтарлықтай проблемалар сақ­ талып қалуда. Жүйелі шолу кең көлемді халықаралық зерттеулерді қамтып, әртүрлі клиникалық попу­ля­ция­ ларда цифрлық нейропсихологияны қолданудың айтарлықтай өсуін анықтады. Жақсы валидтелген ком­ пью­терлендірілген батареялар дәстүрлі әдістермен салыстырмалы психометриялық қасиеттерді көрсете отырып, дәлдікте, тиімділікте және экологиялық валидтілікте айтарлықтай артықшылықтар ұсынады. Бұл кешенді шолу цифрлық нейропсихологиядағы соңғы жетістіктерді синтездейді және болашақ зерттеулер мен клиникалық енгізу үшін ғылыми негізделген ұсынымдар береді.

Эмоционалды күйіп кету – кәсіби қызметтегі ұзақ мерзімді стресс әсерінен туындайтын психо­ эмо­ционалды сарқылу. Соңғы онжылдықтарда бұл құбылыс еңбек қарқынының артуы, жұмыспен қамту сипа­ тының өзгеруі және қызметкерлерге қойылатын талаптардың күшеюі салдарынан ерекше өзектілікке ие болды. Мақаланың мақсаты – қызметкерлердің эмоционалды күйіп кетуін корпоративтік мәдениеттің оның дамуы мен көріністеріне ықпалы тұрғысынан талдау. Жұмыс корпоративтік мәдениет компоненттері мен күйіп қалу факторларының өзара байланысын зерттеген отандық және шетелдік еңбектердің теориялық талдауына негізделген. Корпоративтік мәдениет күйіп кету қаупін төмендететін қорғаныс факторы бола алатыны, сондайақ шамадан тыс жұмыс, жоғары қарқын, психологиялық қолдаудың болмауы және жұмыс пен өмір тепетеңдігінің әлсіз нормалары жағдайында оны күшейтетін факторға айналатыны анықталды. Құндылықтар, нормалар, ұйымдық климат және көшбасшылық тәжірибелердің қызметкерлердің эмоцио­ налды жағдайына әсер ету тетіктерін айқындауға мүмкіндік беретін құрылымдықфункционалдық тәсіл қол­да­нылды. Персоналды басқару бағдарламаларын әзірлеуде ұйымның мәдени және психологиялық ерек­ шелік­терін ескеру қажеттілігі атап өтіледі. Мақала ғылымитеориялық сипатқа ие және HR мамандарына, менеджерлерге, сондайақ ұйымдастырушылық психология саласындағы зерттеушілерге пайдалы болуы мүмкін.

Мақалада жоғары оқу орындарында қазақ тілін оқыту үдерісіне жасанды интеллект (AI) технологияларын енгізудің педагогикалық ерекшеліктері қарастырылған. Жасанды интеллект жекелендіру, деректерге негіз­ делген кері байланыс және оқушылардың цифрлық ортаға қатысуын арттыру арқылы тілдік білім берудің тиімділігін арттыру құралы ретінде қарастырылады. Авторлар сараланған оқытуды, қалыптастырушы баға­ лауды және мұғалім мен оқушы арасындағы интерактивті байланысты қолдау үшін Жасанды интеллектіге негізделген платформалардың дидактикалық әлеуетін талдайды. KazakhTTS, KazNERD, Speech Lab және KSC2 сияқты ұлттық цифрлық ресурстарға ерекше назар аударылады, олар сөйлеуді синтездеуге, сөйлеу мен мәтінді автоматты түрде тануға, сондай-ақ қазақ тілінде атауды тануға мүмкіндік береді. Олардың тыңдау, сөйлеу, оқу және жазу дағдыларын дамытудағы мүмкін болатын қосымшалары талқыланады. Сонымен қатар, мақалада қазақ тіліндегі мазмұнның шектеулілігі, мұғалімдер арасындағы цифрлық құзыреттіліктің бір­ келкі еместігі, инфрақұрылымдық шектеулер, академиялық адалдық пен деректер қауіпсіздігіне байланысты тәуекелдер сияқты негізгі мәселелер көрсетілген. Зерттеу нәтижесінде авторлар қазақ тілін оқытуда жасанды интеллектіні тиімді пайдалану технологиялық құралдарды педагогикалық дизайнмен, мұғалімдерді даяр­ лаумен және ұлттық тіл саясатымен үйлестіруді, сондай-ақ қазақ тіліндегі цифрлық экожүйелер мен стартап жобаларды мемлекеттік қолдауды қажет етеді деген қорытындыға келді.

Бұл мақалада тәлімгерліктің жаңадан бастаған ағылшын тілі мұғалімдеріне психологиялық әсері қа­ растырылады, әсіресе тәлімгерлік қарым-қатынастардың кәсіби әл-ауқат пен мамандыққа деген адалдықты қалай қалыптастыратынына баса назар аударылады. Қазіргі теориялық әдебиеттер мен эмпирикалық зерт­ теулерге жан-жақты шолу жасай отырып, мақалада жақсы жасалған тәлімгерлік бағдарламалар кәсіби күйіп қалуды азайтуда, оқытушылық қабілеттеріне деген сенімділікті арттыруда және оқытудың алғашқы жылдарындағы қиын кезеңдерінде маңызды эмоционалды қолдау көрсетуде маңызды рөл атқаратыны көр­ сетілген. Зерттеуде әртүрлі тәлімгерлік модельдері мен олардың психологиялық нәтижелері, соның ішінде стрессті азайту, кәсіби жеке басын дамыту және төзімділікті арттыру талданады және ағылшын тілін оқыту контекстіне тән мәселелер қарастырылады. Нәтижелер жоғары сапалы тәлімгерлік пен психологиялық әлауқаттың жақсаруы, кадрлардың ауысуының азаюы және жаңадан бастаған мұғалімдер арасында тұрақты кәсіби өсу арасындағы тығыз байланысты көрсетеді. Мақала білім беру мекемелеріне арналған практикалық ұсыныстармен аяқталады, онда педагогикалық құзыреттіліктерді дамытуға және жаңадан бастаған ағылшын тілі мұғалімдерінің психоәлеуметтік қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған құрылымдық және контекстке сезімтал тәлімгерлік бағдарламаларын енгізудің маңыздылығы атап өтіледі.