Шет тілдік білім берудегі жасанды интеллекттің трансформациялық әлеуеті

Мақалада жасанды интеллектіні (ЖИ) бағдарламалау қағидалары мен тіл үйрету әдістемелерінің өзара байланысы қарастырылады, бұл байланыс нейроғылымның дамуымен күшейіп, лингвистикалық педагогиканың жаңа қырларын ашады. Машиналық аударма, адам–машина диалогы жүйелері және білім беру робототехникасы сияқты заманауи технологиялар дәстүрлі оқыту парадигмаларын айтарлықтай өзгертті. Бұл жаңалықтар оқу үдерісін ұйымдастыруға, оқытушылардың рөліне, сондай-ақ бағалау жүйелері мен шет тілін үйренушілердің нәтижелерін анықтау тетіктеріне әсер етеді. Мақаланың мақсаты – білім беру үдерісіне ЖИ технологияларын ендірудің қазіргі жағдайын талдау. Шет тілін оқыту жүйелерін қазіргі технологиялық үрдістерге сай жобалау білім алушыларға икемді стратегияларды қолдануға мүмкіндік береді, оқытудың тиімділігін арттырады және күтілетін нәтижелерге қол жеткізуге жәрдемдеседі. Сонымен қатар, ЖИ қосымшалары тілдік құзыреттерді меңгеруді жеделдетіп, оңтайландырады, оқытуды дараландыруға және оның тиімділігін арттыруға жағдай жасайды. Бұл зерттеу ЖИ қолдауы негізіндегі шет тілін меңгерудің ерекшеліктерін, артықшылықтарын және шектеулерін жан-жақты қарастырады. Таңдап алынған оқыту әдістемелеріне талдау жасалып, осы контекстегі тіл оқытушыларының өзгеріп жатқан рөлі қарастырылады. Зерттеудің негізгі мақсаты – шет тілін оқытудың жаңа жағдайларын анықтап, жоғары оқу нәтижелеріне қол жеткізуді қамтамасыз ететін және тиімді педагогикалық өзара әрекеттестікті дамытуға бағытталған тұжырымдамалық негіз ұсыну.

1. О внесении изменений в приказ Министра науки и высшего образования Республики Казахстан от 20 июля 2022 года № 2 «Об утверждении государственных общеобязательных стандартов высшего и послевузовского образования». URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2200028916 (дата обращения: 24.04.2026)

2. Шадиева Н.Х. Влияние искусственного интеллекта на обучение языку // Scientific Journal of Pedagogy and Economics. – 2025. – № 5(417). – С. 307–323. DOI: 10.32014/2025.2518-1467.1039

3. Аймалетдинов Т.А., Баймуратова Л.Р., Зайцева О.А., Имаева Г.Р., Спиридонова Л.В. Цифровая грамотность российских педагогов. Готовность к использованию цифровых технологий в учебном процессе. – М.: НАФИ, 2019. – 84 с.

4. Об утверждении Государственной программы «Цифровой Казахстан» : постановление Правительства Республики Казахстан от 12 декабря 2017 г. № 827. URL: https://adilet.zan.kz (дата обращения: 14.04.2026)

5. Егорычев Д.Н. Направления влияния нейросетей на экономику, бизнес и образование // Экономические и социально-гуманитарные исследования. – 2023. – № 2(38). – С. 25–33. DOI: 10.24151/2409-1073-2023-2-25-33

6. Курбанова З.С. Нейросети в контексте цифровизации образования и науки // Мир науки, культуры, образования. – 2023. – № 3(100). – С. 309–311. DOI: 10.24412/1991-5497-2023-3100-309-311

7. Гальскова Н.Д. Теория обучения иностранным языкам. Лингводидактика и методика: учебное пособие для вузов. – М.: Academia, 2007. – 336 с.

8. Кунанбаева С.С. Современное иноязычное образование: методология и теории. – Алматы, 2005. – 264 с. ISBN 9965-734-19-4

9. Verheij B., Wiering M. Artificial Intelligence. Cham: Springer, 2017. URL: https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-319-76892-2 (accessed: 04.03.2026)

10. Моховиков М.Е., Суслова И.А. Основные тенденции применения нейронных сетей в сфере образования // Новые информационные технологии в образовании и науке: материалы XII Международной научно-практической конференции. – Екатеринбург, 2019. – С. 364–371.

11. Chen L., Chen P., Lin Z. Artificial Intelligence in Education: A Review // IEEE Access. 2020. Vol. 8. P. 75264–75278. DOI: 10.1109/ACCESS.2020.2988510

12. Петров В.В. Нейросети в образовании: шаг в будущее // Естественные, математические и технические науки. Образование. Технологии. Инновации: материалы межрегиональной научно-практической студенческой конференции (Липецк, 7–28 апреля 2023 г.). – Липецк: ЛГПУ им. П.П. Семенова-ТянШанского, 2023. – С. 264–267.

13. Торкунова Ю.В., Коростилева Д.М. Формирование цифровых навыков в электронной информационно-образовательной среде с использованием нейросетевых технологий // Современное педагогическое образование. – 2020. – № 5. – С. 203–214.

14. Соболева Ж.С. Возможности цифровой языковой образовательной среды при обучении китайскому языку // Актуальные проблемы филологии и методики преподавания иностранных языков. – 2023. – Т. 17, № 2. – С. 183–188.

15. Talapova A.K., Turkmenbayeva M.Zh. The role of artificial intelligence in foreign language learning: Exploring ChatGPT’s potential for enhancing speaking and listening skills // World Scientific Reports. 2024. No. 8. URL: https://ojs.publisher.agency/index.php/WSR/article/view/4832 (accessed: 02.04.2026)

16. Kolegova I.A., Levina I.A. Using artificial intelligence as a digital tool in foreign language teaching // Bulletin of the South Ural State University. Series: Education. Educational Sciences. 2024. Vol. 16. No. 1. P. 102–110. DOI: 10.14529/ped240110

17. Law L.H. Application of generative artificial intelligence (GenAI) in language teaching and learning: A scoping literature review // Computers and Education Open. 2024. Vol. 6. 100174. DOI: 10.1016/j.caeo.2024.100174

18. Lo C.K., Yu P.L. H., Xu S., et al. Exploring the application of ChatGPT in ESL/EFL education and related research issues: A systematic review of empirical studies // Smart Learning Environments. 2024. Vol. 11. No. 50. DOI: 10.1186/s40561-024-00342-5

19. A systematic review of the first year of publications on ChatGPT and language education: Examining research on ChatGPT’s use in language learning and teaching // Computers and Education: Artificial Intelligence. 2024. Vol. 7. P. 100266. DOI: 10.1016/j.caeai.2024.100266