Бакалавриат студенттеріне «Бизнес-талдау» пәнін оқытуда генеративті жасанды интеллектті қолдану

Мақалада экономикалық бағыттар бойынша білім алатын бакалавриат студенттеріне «Бизнес-талдау» пәнін оқытуда генеративті жасанды интеллектті қолданудың педагогикалық мүмкіндіктері зерттеледі. Зерттеу тақырыбының өзектілігі жоғары білім берудің цифрлық трансформациясымен, оқыту үдерісінде генеративті модельдерді қолдану аясының кеңеюімен және студенттердің аналитикалық, цифрлық әрі кәсіби құзыреттерін қалыптастыруға қойылатын талаптардың артуымен айқындалады. Генеративті жасанды интеллектті «Бизнесталдау» пәнін оқыту барысында оқу материалдарын дайындау, тәжірибеге бағдарланған кейстерді әзірлеу, кәсіби жағдаяттарды модельдеу, тапсырмаларды дербестендіру және білім алушылардың өзіндік жұмысын сүйемелдеу құралы ретінде пайдалануға болатыны негізделген. Генеративті ЖИ-ді қолдану проблемаларды, үдерістерді, талаптарды, мүдделі тараптарды және тиімділік көрсеткіштерін талдауға бағытталған пәндерде әсіресе нәтижелі екені көрсетілген. Экономикалық мамандықтар бойынша білім алатын студенттерді оқытуда оны қолданудың негізгі бағыттары айқындалған. Генеративті ЖИ-ді енгізудің артықшылықтары мен тәуекелдері қарастырылған. Олардың қатарына оқытудың тәжірибеге бағдарлануын күшейту, кері байланысты жеделдету, аналитикалық ойлауды дамыту, сондай-ақ оқу материалын үстірт меңгеру, білім алушылардың дербестігінің төмендеуі, академиялық адалдық қағидаттарының бұзылуы және дәйексіз жауаптарды пайдалану тәуекелдері жатады. Мақалада «Бизнес-талдау» пәнін оқыту барысында генеративті ЖИ элементтерін оқуәдістемелік апробациялау нәтижелері ұсынылған. Әдістемелік тұрғыдан негізделген генеративті жасанды интеллектті қолдану оқу үдерісінің сапасын арттырып, оқытуды дараландыруды күшейтетіні және цифрлық экономика жағдайында сұранысқа ие құзыреттерді қалыптастыруға ықпал ететіні туралы қорытынды жасалған. Бұл ретте оқытушының білім беру үдерісін ұйымдастырушы, сарапшы және білім беру өзара ісқимылының модераторы ретіндегі жетекші рөлі сақталуы тиіс.

1. Miao F., Holmes W. Guidance for generative AI in education and research. UNESCO, 2023. URL: https://www.unesco.org/ (accessed: 19.08.2026)

2. OECD digital education outlook 2026: Exploring effective uses of generative AI in education. OECD Publishing. URL: https://www.oecd.org/ (accessed: 19.08.2026)

3. Schleicher A. How to effectively use generative AI in education. OECD Education and Skills Today. URL: https://oecdedutoday.com/ (accessed: 19.08.2026)

4. OECD. Designing safe AI systems for education. OECD Education and Skills Today. URL: https:// oecdedutoday.com/designing-safe-ai-systems-for-education/ (accessed: 19.08.2026)

5. Об искусственном интеллекте: Закон Республики Казахстан от 17 ноября 2025 года № 230-VIII. URL: https://adilet.zan.kz/ (дата обращения: 19.08.2026)

6. International Institute of Business Analysis.A guide to the Business Analysis Body of Knowledge (BABOK® Guide) (Version 3.0). URL: https://www.iiba.org/ (accessed: 01.08.2024)

7. International Institute of Business Analysis. (n.d.). BABOK® Guide Appendix A: Glossary. URL: https://www.iiba.org/ (accessed: 19.08.2026)

8. European Commission, Directorate-General for Education, Youth, Sport and Culture. Guidelines on the ethical use of artificial intelligence and data in teaching and learning for educators. Publications Office of the European Union. URL: https://op.europa.eu/ (accessed: 19.08.2026)

9. European Commission. New guidelines to help teachers lead Europe’s digital education. European Education Area, 2026. URL: https://education.ec.europa.eu/ (accessed: 19.08.2026)

10. Prilop C.N., Mah D.K., Jacobsen L.J., Hansen R.R., Weber K.E., Hoya F. Generative AI in teacher education: Educators’ perceptions of transformative potentials and the triadic nature of AI literacy explored through AI-enhanced methods // Computers and Education: Artificial Intelligence. 2025. No. 9. P. 1–15.

11. Li S., Gu X. A risk framework for human-centered artificial intelligence in education: Based on literature review and Delphi–AHP method // Educational Technology & Society. 2023. Vol. 26. No. 1. P. 187–202.

12. Жуков А.Д. Генеративный искусственный интеллект в образовательном процессе: вызовы и перспективы // Вестник Московского государственного университета культуры и искусств. – 2023. – № 5(115). – С. 66–75.

13. Руденко Е.С., Турянская С.А. Генеративный искусственный интеллект для преподавателя: стратегии, инструменты, этика // Педагогическая перспектива. – 2025. – № 3(19). – С. 20–32.

14. Абдрашова Э., Кобеева З., Кемельбекова Ж. Искусственный интеллект: влияние на профессионально-методическую компетентность будущих учителей информатики // Вестник НАН РК. – 2025. – № 3(415). – С. 33–47.

15. Каптерев А.И. Вызовы генеративного искусственного интеллекта для системы высшего образования // Вестник Российского университета дружбы народов. Серия: Информатизация образования. – 2023. – Т. 20. № 3. – С. 255–264.