ПАЦИЕНТТЕРДІ ЖОСПАРЛЫ ЖӘНЕ ЖЕДЕЛ ҚАБЫЛДАУ ЖҮРГІЗЕТІН МЕДИЦИНАЛЫҚ ҚЫЗМЕТКЕРЛЕРІНІҢ СТРЕСС ДЕҢГЕЙІ МЕН ӨЗІНДІК РЕТТЕУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

Мақала медицина қызметкерлерінің кәсіби қызметіндегі стресс пен пациенттерді жоспарлы және жедел қабылдауды жүзеге асыру шартында жұмыс жасайтын медицина қызметкерлерінің күйін бағдарлау ерекшеліктері туралы мәселелерге арналған. Мақалада медицина қызметкерлерінің жұмысындағы стресс пен оның себептері мен салдарлары туралы сұрақтарға арналған әдебиетке шолу және талдау, сонымен қатар еңбек жағдайы мен қызметтік міндеттерінің айырмашылықтарымен шартталатын стресс деңгейі, оның көріністері мен өз күйін реттеудегі айырмашылықтарды зерттеу нәтижелелері ұсынылған. Зерттеу нә- тижесінде пациенттерді жедел қабылдайтын дәрігерлердің стресс, шаршау, қанығу деңгейлері пациенттерді жоспарлы қабылдайтын дәрігерлерге қарағанда мәнді жоғары екендігі анықталды. Өз күйін ерікті реттеудің жалпы шкаласы, ұстамдылық пен табандылық шкалалары бойынша пациенттерді жоспарлы қабылдайтын дәгерлердің деңгейі пациенттерді жедел қабылдайтын дәргерлерге қарағанда мәнді жоғары. Пациенттерді жедел қабылдайтын дәрігерлердің кәсіби қызметіне стрестің едәуір жоғары дейгейі мен өз күйін ерікті реттеуінің едәуір төмен дейгейі тән.

1. Шадрина А.Ю., Иванова Н.Г. Стресс и стрессоустойчивость медицинских работников // Chronos. – 2019. – № 7(34). – С. 29–32.

2. Мигина Л.Е., Мысаев А.О., Уристемова А.К., Толеутаева Д.М. Стресс и профессиональное выгорание у врачей и медицинских сестер первичной медико-санитарной помощи. Обзор литературы // Наука и Здравоохранение. – 2022. – Т. 24. – С. 149–155. DOI: 10.34689/SH.2022.24.2.018

3. Stanetić K., Petrović V., Marković B., Stanetić B. The Presence of Stress, Burnout Syndrome and the Most Important Causes of Working Stress Among Physicians in Primary Health Care. Observational Study from Banja Luka, Bosnia and Herzegovina // Acta Medica Academica. 2019, no. 48(2), pp. 159–166. DOI: 10.5644/ ama2006-124.254

4. Agarwal S.D., Pabo E., Rozenblum R., Sherritt K.M. Professional Dissonance and Burnout in Primary Care: A Qualitative Study // Intern. Med. American Medical Association. 2020, no. 3, pp. 395–401.

5. Ehsan Zarei, Fariba Ahmadi, Muhammad Safdar Sial, Jinsoo Hwang Phung Anh Thu, Sardar Muhammad Usman. Prevalence of Burnout among Primary Health Care Staff and Its Predictors: A Study in Iran // Int J Environ Res Public Health. 2019, no. 16, p. 2249.

6. Taylor JM. Psychometric analysis of the ten-Item Perceived Stress Scale // Psychological Assess. 2015, no. 27, pp. 90–101.

7. Аксенова Е.И., Камынина Н.Н., Турзин П.С. Профессиональный стресс медицинских работников: обзор зарубежных практик «Научно-исследовательский институт организации здравоохранения и медицинского менеджмента Департамента здравоохранения города Москвы». – Москва, 2023. – С. 6–10.

8. Сибгатуллин И.Я., Фатхутдинова Л.М., Бадамшина Г.Г. Распространенность рабочего стресса и эмоционального выгорания среди медицинских работников // Гигиена и санитария. – 2023. – Т. 102. – № 11. – C. 1182–1185. doi: 10.47470/0016-9900-2023-102-11-1182-1185

9. Hayden Kristen. Emergency Medicine Shift Factors Causing the Most Stress Among Emergency Medicine Residents // Journal of Wellness. University of Louisville, 2021.

10. Dyrbye Liselotte N. et al. Systematic review of depression, anxiety, and other indicators of psychological distress among U.S. and Canadian medical students. // Academic medicine: journal of the Association of American Medical Colleges. 2006, vol. 81(4), pp. 54–73. doi:10.1097/00001888-200604000-00009

11. Maslach C., Michael P. Leiter. Understanding the burnout experience: recent research and its implications for psychiatry // World psychiatry: official journal of the World Psychiatric Association (WPA). 2016, vol. 15(2), p. 103. doi:10.1002/wps.20311

12. Alveena S., Haiying Jia Hanjing Emily Wu, Yingyi He , Shuchang He, Yuling Li, Shiqian Z, Xiangyang Z. Correlation of Job stress and self-control through various dimensions in Beijing Hospital staff References // Journal of Affective Disorders. 2021, no. 294, pp. 916–923. URL: https://doi.org/10.1016/j.jad.2021.07.094

13. Schüler J., Zimanyi Z., Wegner M. Paved, graveled, and stony paths to high performance: theoretical considerations on self-control demands of achievement goals based on implicit and explicit motives // Performance Enhancement & Health. 2019, no. 7(1–2), pр. 100–146.

14. Duckworth A.L., Milkman K.L., Laibson D. Beyond Willpower: Strategies for Reducing Failures of Self-Control. Psychological Science in the Public Interest. 2019, no. 19(3), pp.102–129. URL: https://doi. org/10.1177/1529100618821893

15. Куприянов Р.В., Кузьмина Ю.М. Психодиагностика стресса: практикум. – Казань: КНИТУ, 2012. – 212 с.

16. Балтина Т.В., Яфарова Г.Г., Гиззатуллин А.Р., Звездочкина Н.В. Практические работы по курсу биология человека. Часть 2. – Казань: Казанский федеральный университет, 2020. – 76 с.