Кәсіпкер табыстылығының жауапкершілік аспектісі

Мақала психологиялық ғылымның қазіргі жай-күйі тұрғысынан жеке жауапкершілік проблемасын кешенді қарауға арналған. Жұмыста жауапкершілікті зерделеудің негізгі теориялық тәсілдері, оның құрылымдық және функционалдық сипаттамалары, сондай-ақ оның психологиялық әдебиеттегі мәнін әртүрлі түсіндіру ұсынылған және талданған. Жүргізілген талдаудың негізінде шешімдерді қабылдауға, стратегияларды қалыптастыруға және кәсіби қызметтегі жеке белсенділікті реттеуге әсер ететін мінез-құлықтың реттеуші тетігі ретінде оның мәнін баса көрсететін және дәстүрлі түсінік шеңберінен шығатын жауапкершіліктің нақтыланған дефинициясы ұсынылды. Зерттеудің мақсаты кәсіпкерлік қызметтің табысты болуының негізгі психологиялық факторы ретінде жауапкершілік ерекшелігін анықтау болып табылады. Оның шешім қабылдау процестерімен, тәуекелдерді басқарумен, жоспарлаумен және белгісіздік пен өзгермелі орта жағдайында қойылған мақсаттарға қол жеткізумен өзара байланысын талдауға ерекше көңіл бөлінеді. Жауапкершіліктің кәсіпкерлік мінез-құлықтың тиімділігіне әсерін және оның кәсіби табыстың болжамы ретіндегі маңыздылығын негіздеуге мүмкіндік беретін теориялық модельдер қаралды. Мақалада ұсынылған нәтижелер құзыретті және стратегиялық ойлайтын кәсіпкерді қалыптастырудағы жауапкершіліктің рөлін тереңірек түсінуге мүмкіндік береді, сондай-ақ оның өзін-өзі реттеу, мақсатты ойлау және қазіргі заманғы бизнестің күрделі жағдайларына табысты бейімделу дағдыларын дамыту үшін маңыздылығын баса көрсетеді.

1. Дементий Л.И. Ответственность как ресурс личности: монография. – М.: Информ-Знание, 2005. – 188 с.

2. Бодалев А. А., Столин В. В., Аванесов В. С. Общая психодиагностика. – Санкт Петербург: Изд во «Речь», 2000. – 440 с.

3. Прядеин В. П. Ответственность как системное качество личности: учебное пособие. – Екатеринбург: УрГПУ, 2021. – 200 с.

4. Муздыбаев К.П. Психология ответственности. – Москва: Editorial URSS, 2017. – 248 с

5. Бюро национальной статистики, Агентство по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан. Статистика занятости и безработицы (включая экономически активное население) за 2024 год. URL: https://stat.gov.kz/ru/industries/labor-and-income/stat-empt-unempl/ (дата обращения: 17.07.2025)

6. Sakamoto S., Suzuki Y., Yamakawa I., Muranaka M., Kameyama A., Taku K. Developing a Self Regulation Scale for Negative Emotions in the Workplace (SRS NEW): Exploring the Psychological Onset of New Type Depression // Psychology. 2025, vol. 16, no. 7, p. 832–853.

7. Рубинштейн С.Л. Основы общей психологии. – Санкт-Петербург: Питер, 2024. – 705 с.

8. Выготский Л.С. Психология развития. Избранные работы. – Москва: Издательство Юрайт, 2025. – 281 с.

9. Абульханова-Славская К.А. Принцип субъекта в отечественной психологии // Психология. Журнал Высшей школы экономики. – 2005. – Т. 2. – № 4. – С. 102–107.

10. Абульханова К.А. Этическое наследие С.Л. Рубинштейна // Философско-психологическое наследие С.Л. Рубинштейна. – М., 2011. – С. 202–215.

11. Леонтьев А.Н. Деятельность. Сознание. Личность. – Москва: Книга по требованию, 2012. – 304 с.

12. Вершков А. С. Персональная ответственность личности как экспертная оценка современного специалиста и фактор успешности профессиональной деятельности. – М.: Логос, 2020. – 147 с.

13. Kant I. Groundwork of the Metaphysics of Morals. Translated by W.D. Ross. Cambridge University Press, 2023

14. Chowdhary S. Moral Education in Schools: Kohlberg’s Perspective // International Journal of Economic Perspectives. 2022. Vol. 16. No. 4. Р. 11–20.

15. Frankl V.E. Man’s Search for Meaning. Beacon Press, 2025. – 160 p.

16. Bandura A. Social Cognitive Theory: An Agentic Perspective on Human Nature. John Wiley & Sons, 2023. 240 p.

17. Rogers C.R. On Becoming a Person: A Therapist’s View of Psychotherapy. Mariner Books (Houghton Mifflin Harcourt), 2012. 448 p.

18. Российский энциклопедический словарь / Большая российская энциклопедия. – Москва: БРЭ, 2012. – 1050 с.

19. Матюшкин А.М. Психология мышления. Мышление как разрешение проблемных ситуаций: учебное пособие для вузов. – Москва: РГБС, 2014. – 364 с.

20. Leontiev D.А. The phenomenon of responsibility: between incontinence and hypercontrol // Culture – Society – Education. Poznań: Adam Mickiewicz University Press. 2019, no. 1(15), pp. 114–119.