АҒЫЛШЫН ТІЛІНДЕГІ АЙТЫЛЫМ ДАҒДЫЛАРЫНА ВИЗУАЛДЫ ОҚЫТУ ҚҰРАЛДАРЫНЫҢ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ӘСЕРІ

Бұл мақалада авторлар ағылшын тілін үйренушілердің айтылым дағдыларын дамытуда визуалды оқыту құралдарының психологиялық әсерін зерттеу аясында өз көзқарастарын ұсынады. Жүйелі ғылыми шолу негізінде визуалды кері байланыс тетіктерінің, соның ішінде спектрограммалар, дыбыстық толқындарды талдау, фонетикалық артикуляциялық кестелер және нақты уақыттағы визуалды бейнелердің оқушылардың когнитивтік ақпаратты өңдеу үдерісіне, өзіндік тиімділік сезіміне, айтылым кезіндегі мазасыздық деңгейіне және мотивациясына ықпалы талданады. Зерттеу нәтижелері визуалды оқыту құралдарының айтылым дәлді- гін арттыратынын көрсетеді, себебі олар сөйлеу үлгілерін нақты мультисенсорлық түрде бейнелеп, оқушылар ға өз айтылымын ана тіл иелерінің үлгілерімен салыстыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, визуалды кері байланыс айтылымға байланысты мазасыздықты төмендетіп, өзіне деген сенімділікті, метакогнитивтік хабардарлықты және ішкі мотивацияны күшейтеді. Алайда визуалды әдістердің тиімділігі когнитивтік жүк- теме деңгейіне, жеке ерекшеліктерге, білім алушылардың дайындық деңгейіне және педагогикалық интеграция тәсілдеріне тәуелді екені анықталады. Мақала қорытындысында визуалды кері байланысты есту модальділігімен теңгерімді түрде қолданудың маңыздылығы атап өтіледі, бұл айтылымды оқыту үдерісін ғылыми негізде жүйелі жетілдіруге және практикалық тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.

1. Al-Asi Z. Challenges and strategies in teaching English pronunciation to non-native speakers // African Journal of Advanced Studies in Humanities and Social Sciences (AJASHSS). 2024, vol. 3, no. 2., pp. 34–41. DOI: 10.65418/ajashss.v3i2.750

2. Baran-Łucarz M. The link between pronunciation anxiety and willingness to communicate in the foreign-language classroom: The Polish EFL context // The Canadian Modern Language Review. 2014, vol. 70, no. 4, pp. 445–473. DOI: doi.org/10.3138/cmlr.2666

3. Baran-Łucarz M. FL pronunciation anxiety and motivation: Results of a mixed-method study // At the crossroads: Challenges of foreign language learning, Springer. 2017, pp. 107–133. DOI: 10.1007/978-3-31955155-5_7

4. Chatter Fox. The power of visualization: how pronunciation apps use visual cues to aid language learning. 2023. URL: https://chatterfox.com/the-power-of-visualization-how-pronunciation-apps-use-visualcues-to-aid-language-learning/ (accessed: 10.11.2025)

5. Garcia C. Self-correction of second language pronunciation via online, real-time, visual feedback // Proceedings of the 9th Pronunciation in Second Language Learning and Teaching Conference. Iowa State University. 2018, pp. 54–65. URL: https://iastatedigitalpress.com/psllt/article/15341/galley/13584/view/

6. Kartushina N. The effect of phonetic production training with visual feedback on the perception and production of foreign speech sounds // The Journal of the Acoustical Society of America. 2015, vol. 138, no. 2, pp. 817–832. DOI: 10.1121/1.4926561

7. Bu Y. PTeacher: A computer-aided personalized pronunciation training system with exaggerated audiovisual corrective feedback // Proceedings of the 2021 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems. ACM. 2021. DOI: 10.1145/3411764.3445490

8. Li P. Innovative approaches to English pronunciation instruction in ESL contexts: Integration of multisensor detection and advanced algorithmic feedback // Frontiers in Psychology. 2025, vol. 15, article 1484630. DOI: 10.3389/fpsyg.2024.1484630

9. McCrocklin S. The role of word stress in English as a lingua franca // Proceedings of the 3rd Pronunciation in Second Language Learning and Teaching Conference. Iowa State University. 2012, pp. 249–256. URL: https://iastatedigitalpress.com/psllt/.

10. Olson D.J. Visual feedback and relative vowel duration in L2 pronunciation: The curious case of stressed and unstressed vowels // Pronunciation in Second Language Learning and Teaching Proceedings. 2022, vol. 12, no. 1, article 13353. DOI: 10.31274/psllt.13353.

11. Olson D.J. Maximizing the effect of visual feedback for pronunciation instruction: A comparative analysis of three approaches // Journal of Second Language Pronunciation. 2021, vol. 7, no. 1, pp. 89–115. DOI: 10.1075/jslp.20005.ols

12. Pennington M.C. English pronunciation teaching and research: contemporary perspectives. Palgrave Macmillan. 2019. DOI: 10.1057/978-1-137-47677-7

13. Sardegna V.G. Self-efficacy, attitudes, and choice of strategies for English pronunciation learning // Language Learning. 2018, vol. 68, no. 1, pp. 83–114. DOI: 10.1111/lang.12263.

14. Baagbah S.Y.S. The effect of mirroring approach with visual feedback on pronunciation improvement perception: mediating role of intrinsic motivation and cognitive engagement // Cogent Education. 2025, vol. 12, no. 1, article 2530784. DOI: 10.1080/2331186X.2025.2530784

15. Thomson R.I. The effectiveness of L2 pronunciation instruction: a narrative review // Applied Linguistics. 2015, vol. 36, no. 3, pp. 326–344. DOI: 10.1093/applin/amu076

16. Shehzad M.W. The interplay between pronunciation self-efficacy sources and self-efficacy beliefs: a structural equation modeling approach // Indonesian Journal of Applied Linguistics. 2019, vol. 9, no. 1, pp. 177–187. DOI: 10.17509/ijal.v9i1.15933

17. Yang L. Student engagement with teacher feedback in pronunciation training supported by a mobile multimedia application // SAGE Open. 2022, vol. 12, no. 2. DOI: 10.1177/21582440221094604